919 từ
5 phút đọc
Sự an ủi kiểu tự hành hạ bản thân
Lượt xem

Thoải mái là mảnh đất của sự sa sút; khi thấy dễ chịu nghĩa là bạn đang giậm chân tại chỗ; sống chưa cần ngủ nhiều, chết rồi sẽ ngủ đủ; trẻ thì hãy cố để mình đau khổ, vì khi thấy đau khổ là lúc tiến bộ nhanh nhất. Suốt thời cấp hai tôi nghe những câu như vậy, đến mức tin rằng dừng lại nghỉ ngơi là một việc tội lỗi.

Tôi không phải người thông minh. Có bài các bạn giải được mà tôi không giải được, lúc đó tôi chán nản và tự hỏi sao mình lại tối dạ đến thế. Có khi bài đã từng làm sai lại sai lần nữa, tôi bèn véo tay mình cho đau, như vậy bớt cảm giác tội lỗi. Tôi không thể dừng lại; chỉ hơi lơi ra một chút là cảm giác tội lỗi ùa lên. “Người khác đều đang cố gắng, mày dựa vào đâu mà nghỉ”

Tôi nhận ra nhiều người quanh tôi cũng như vậy, không thể nghỉ ngơi mà thấy thanh thản. Nhiều người thậm chí đang làm những việc chẳng có ý nghĩa gì. Ví dụ ngồi lì trong thư viện, dù chỉ chơi game, lướt video ở đó, nhưng chỉ cần ở trong một bầu không khí học tập là đã thấy nhẹ tội. Hoặc thức trắng làm một bài tập, viết một báo cáo, thực ra đã lướt điện thoại rất lâu, đến sát giờ đi ngủ mới vội vàng đặt bút.

Vì sao ai cũng không dừng lại được? Có lẽ là do khả năng chịu sai sót. Chỉ cần tụt lại một chút là gần như không thể đuổi kịp nữa.

Phần dưới đây trích quan điểm của một blogger, để hiểu khái niệm “khả năng chịu sai sót”:

Trong hệ thống giáo dục Mỹ, ai cố gắng cũng có thể thành công.

Ưu điểm lớn nhất của giáo dục Mỹ không phải trường danh tiếng, mà là khả năng chịu sai sót. Nhiều người Trung Quốc cho rằng lợi thế lớn nhất của giáo dục Mỹ là Harvard, Stanford.

Nhưng tôi cho rằng điều thực sự đáng nể là một chuyện khác. Nó cho phép một người bắt đầu lại bất cứ lúc nào.

18 tuổi không đỗ đại học? Không sao. Đi làm. Đi lính. Khởi nghiệp. Thậm chí lúc trẻ sống buông thả, lãng phí vài năm.

Chỉ cần một ngày bạn hiểu ra, vẫn có thể bước lại vào giảng đường đại học.

Trong lớp học ở Mỹ thường có học sinh tốt nghiệp cấp ba 18 tuổi, cựu binh 25 tuổi, bà mẹ toàn thời gian 35 tuổi, thậm chí người đi làm ngoài 40. Không ai thấy lạ.

Vì ở Mỹ, cuộc đời không buộc phải đi theo một thời khóa biểu duy nhất. Có người 18 tuổi đã chín chắn. Có người 30 tuổi mới tìm ra hướng đi.

Đều có thể xuất phát lại. Phó tổng thống Mỹ JD Vance là một ví dụ điển hình.

Anh sinh ra trong gia đình nghèo, môi trường lớn lên không tốt. Sau cấp ba anh không vào đại học ngay mà gia nhập Thủy quân lục chiến phục vụ trước. Sau khi xuất ngũ, anh dùng phúc lợi giáo dục dành cho cựu binh để hoàn thành đại học, sau đó thi vào Trường Luật Yale, cuối cùng đi đến vị trí Phó tổng thống Mỹ.

Câu chuyện của anh không cho thấy một “huyền thoại lật ngược tình thế”, mà cho thấy xã hội Mỹ công nhận một lộ trình trưởng thành khác: trải nghiệm xã hội trước, rồi trở lại giảng đường.

Tất nhiên, giáo dục Mỹ cũng có nhiều vấn đề, như học phí đắt đỏ, nguồn lực giáo dục không đều, cạnh tranh gay gắt.

Nhưng có một điểm đáng học hỏi: nó không đóng sập cánh cửa cuộc đời chỉ vì bạn 18 tuổi đã đi sai đường.

Một xã hội thật sự trưởng thành không bảo đảm ai cũng thành công, mà khi một người vấp ngã vẫn giữ lại cơ hội học lại, trưởng thành lại, đổi vận lại.

Cuộc đời không phải một kỳ thi chỉ có một lần cơ hội.

Cho phép một người quay lại lớp học ở bất kỳ giai đoạn nào của đời, có lẽ đó mới là khả năng chịu sai sót lớn nhất của giáo dục Mỹ.

Khả năng chịu sai sót ấy cũng thể hiện ở những người nước ngoài đến Mỹ.

Vương Hồng, Đặng Dục, Trương Ích Đường, xuất thân khác nhau, tính cách khác nhau, quỹ đạo cuộc đời cũng hoàn toàn khác nhau, nhưng họ đều tìm được không gian tiếp tục phát triển ở Mỹ, và cuối cùng đạt được thành tựu quan trọng trong lĩnh vực của mình.

Tôi thường thấy một quan điểm: “Trẻ không chịu học, cả đời coi như hỏng. Chậm một bước là chậm mọi bước.”

Cách nói này ở Mỹ không tuyệt đối như vậy.

Hệ thống giáo dục Mỹ đương nhiên hoan nghênh những người bộc lộ tài năng từ sớm. Ví dụ Sam Altman, Bill Gates, Steve Jobs, Michael Dell, họ rất trẻ đã đi trên con đường của riêng mình.

Nhưng hệ thống giáo dục Mỹ cũng để dành cơ hội cho một kiểu người khác.

Nếu 18 tuổi bạn chưa sẵn sàng, có thể học đại học năm 25; 25 tuổi chưa sẵn sàng, có thể học năm 30; đi làm trước, đi lính trước, khởi nghiệp trước, chăm sóc gia đình trước, rồi quay lại giảng đường, đó cũng là một con đường được xã hội công nhận.

Sự an ủi kiểu tự hành hạ bản thân
https://blog.thulaw.top/vi/posts/self-punishing-comfort/
Tác giả
Boran
Đăng vào lúc
2026-10-16
Giấy phép bản quyền
CC BY-NC-SA 4.0

Bình luận